Dynia
D ynia jako jesienne warzywo, najbardziej jest dostępna w październiku. Dynia standardowo waży 4-6 kg, natomiast rekordy sięgają setek kilogramów, ma barwę od białej do ciemno pomarańczowej. Miąższ i nasiona są szeroko wykorzystywane w gastronomii, jadalne są nawet kwiaty i liście.
W Stanach Zjednoczonych dynia jest niezwykle popularna, używa się jej do gotowania, pieczenia, smażenia, grillowania, jako składnik zup, ciast, puree. W sprzedaży można spotkać głównie dynię w puszkach. Nie można zapomnieć o stosowaniu ogromnych ilości dyni podczas Halloween. Uprawiane są na całym świecie. W Polsce staje coraz bardziej popularna, często spotykane są zupy z dyni.
Przypuszcza się, że dynia pochodzi z Ameryki Północnej, ponieważ w Meksyku znaleziono najstarsze dowody na jej istnienie.
Największymi producentami dyni są Stany Zjednoczone, Kanada, Meksyk.
Wartość odżywcza
Dynia zawiera mało kalorii, w 100 gramach 26 kalorii. Praktycznie nie ma w swoim składzie tłuszczu, ani cholesterolu. W warzywie znajdziemy wiele witamin i minerałów oraz błonnik.
Indeks glikemiczny dyni jest wysoki, wynosi 75.
| Zawartość składników odżywczych w dyni na 100 g | Jednostka | Ilość | % GDA* |
|---|---|---|---|
| Wartość energetyczna | kcal | 26 | 1% |
| Woda | g | 91.6 | |
| Tłuszcz, w tym: | g | 0.1 | 0% |
| Kwasy tłuszczowe nasycone | g | 0.052 | |
| Kwasy tłuszczowe jednonienasycone | g | 0.013 | |
| Kwasy tłuszczowe wielonienasycone | g | 0.005 | |
| Cholesterol | mg | 0 | |
| Białko | g | 1 | 2% |
| Węglowodany, w tym: | g | 6.5 | 2% |
| Cukry, w tym: | g | 2.76 | |
| Sacharoza | g | 0 | |
| Glukoza | g | 0 | |
| Fruktoza | g | 0 | |
| Błonnik | g | 0.5 | 2% |
Dynia jest bogatym źródłem witaminy A. Wystarczy 100 gramów dyni, aby pokryć dzienne zapotrzebowanie na witaminę A w 61%. Wpływa ona między innymi na zdrowie skóry i wzroku oraz jest silnym przeciwutleniaczem. Zawiera znaczną ilość innych witamin: witaminę E, witaminę C, witaminę B2, witaminę B6 oraz składników mineralnych: potas, fosfor, miedź i mangan.
100 gramów dyni pokrywa dzienne zapotrzebowanie na witaminę A w 61%.
| Zawartość witamin i minerałów w dyni w 100 g | Jednostka | Ilość | % GDA* |
|---|---|---|---|
| Witamina A | µg | 426 | 61% |
| Witamina C | mg | 9 | 12% |
| Witamina D | µg | 0 | 0% |
| Witamina E | mg | 1.06 | 13% |
| Witamina K | µg | 1.1 | 2% |
| Witamina B1, tiamina | mg | 0.05 | 5% |
| Witamina B2, ryboflawina | mg | 0.11 | 10% |
| Witamina B3, PP, niacyna | mg | 0.6 | 4% |
| Witamina B4, cholina | mg | 8.2 | 2% |
| Witamina B5, kwas pantotenowy | mg | 0.298 | 6% |
| Witamina B6 | mg | 0.61 | 47% |
| Foliany | µg | 16 | 4% |
| Witamina B12 | µg | 0 | 0% |
| Sód | mg | 1 | 0% |
| Wapń | mg | 21 | 2% |
| Żelazo | mg | 0.8 | 4% |
| Magnez | mg | 12 | 4% |
| Potas | mg | 340 | 7% |
| Fosfor | mg | 44 | 6% |
| Miedź | mg | 0.127 | 14% |
| Cynk | mg | 0.32 | 4% |
| Mangan | mg | 0.125 | 8% |
| Selen | µg | 0.3 | 1% |
∗ % GDA – Wskazane Dzienne Spożycie – wartości dla kobiet, przy diecie 2000 kcal
Jest również doskonałym źródłem wielu naturalnych związków polifenolenowych, takich jak: alfa, beta-karoten, kryptoksantyna, luteina i zeaksantyna. Są to ważne barwniki pełniące w organizmie człowieka szereg funkcji. Między innymi chronią skórę przed promieniowaniem UV, zwyrodnieniem plamki żółtej w oku 1 .
Wpływ na zdrowie
Ze względu na dużą zawartość karotenoidów, (barwników, dzięki którym dynia ma pomarańczowy lub żółty kolor) dynia korzystnie wpływa na zdrowie człowieka.
Chroni przed promieniowaniem UV i poprawia wygląd skóry
Dynia obok marchwi, jest jednym z najpopularniejszych źródeł beta-karotenu . Beta-karoten jest silnym przeciwutleniaczem, przekształcany w witaminę A w organizmie. Badania wykazały, że skutecznie zapobiega oparzeniom słonecznym 2 . Beta-karoten gromadzi się w skórze, dzięki czemu ma wpływ na kolor skóry u osób, które spożywają znaczne ilości produktów z tym barwnikiem 3 .
Obecność w dyni witaminy C, witaminy E oraz karotenoidów pozwala chronić skórę przed szkodliwym promieniowaniem UV , a także poprawić wygląd skóry 4 .
Chroni przed nowotworami
Naturalne uzupełnianie diety w beta-karoten jest wskazane, gdyż przyczynia się do skutecznej ochrony przed nowotworami 5 . Natomiast już suplementacja tym karotenoidem nie wykazała takiego działania 6 .
Naukowcy po przeglądzie wielu badań wywnioskowali, że suplementacja beta-karotenem nie wpłynęła zapobiegawczo na zachorowanie na nowotwory . Co więcej, sugerują, że suplementacja może być nawet szkodliwa 7 , 8 , 9 .
Inne badania wskazały, że beta-karoten jest pomocny w hamowaniu wzrostu komórek nowotworowych 10 , 11 .
Kolejne badanie dowiodło, że wraz ze wzrostem stężenia karotenoidów, rośnie ich działanie przeciwutleniające, a tym samym antynowotworowe 12 .
Chroni oczy i wzmacnia odporność
Beta-kryptoksantyna jest niezbędnym składnikiem odżywczym pomagającym w prawidłowym działaniu wzroku oraz odporności . Badania sugerują, że beta-kryptoksantyna jest lepiej wchłaniana przez organizm niż alfa i beta-karoten. A tym samym jest lepszym źródłem witaminy A. Występuje również w takich owocach jak pomarańcze i mandarynki 13 .
Obecność witaminy C, potasu oraz błonnika wpływa na regulację ciśnienia krwi oraz poziomu cholesterolu .
Luteina i zeaksantyna wspomaga zdrowie oczu i zapobiega zwyrodnieniom plamki żółtej 14 . Choroba ta nasila się szczególnie po 50 roku życia. Do czynników nasilających zwyrodnienie plamki żółtej zakwalifikowano wiek, palenie papierosów, otyłość i spożycie czerwonego mięsa. Konsumpcja owoców wykazywała działanie ochronne 15 , 16 .
Podsumowanie
Dynia cechuje się bogactwem minerałów i witamin, a przede wszystkim dobroczynnymi karotenoidami wpływającymi korzystnie na zdrowie. Oprócz używania dyni na Halloween, warto włączyć ją do swojej diety.