Co to jest przeziębienie?
Przeziębienie jest ostrą infekcją wirusową górnych dróg oddechowych, obejmuje nos, zatoki, gardło i krtań. Wirus rozprzestrzenia się przez kichnięcie lub dotknięcie ręką wydzielin osoby chorej (bezpośrednio lub pośrednio). Objawy zwykle trwają 7-10 dni, zazwyczaj osiągają szczyt w ciągu 1-3 dni, chociaż czasami utrzymują się przez 3 tygodnie.
Do symptomów należą: ból gardła, nieżyt nosa, kaszel i złe samopoczucie 1 .
Naturalna żywność, która pomagają walczyć z uciążliwymi symptomami przeziębienia to między innymi czosnek, miód, ale też zielona herbata . Niewiele osób wie, że zielony napój potrafi hamować rozwój bakterii i wirusów.
Czosnek
Czosnek jest jednym z najpopularniejszych lekarstw na przeziębienie. A to dlatego, że związek w nim zawarty – allicyna wykazuje działanie antybakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybiczne. Obniża też ciśnienie krwi i poziom cholesterolu 2 , 3 .
W badaniu z 2001 roku podawano pacjentom czosnek przez 12 tygodni w okresie zimowym. Osoby, które przyjmowały 1 kapsułkę dziennie z dodatkiem allicyny znacznie rzadziej chorowały w porównaniu do osób, które nie przyjmowały takiego suplementu. Badani z próby kontrolnej chorowały więcej niż raz w okresie zimowym, natomiast grupa „czosnkowa” w przypadku zachorowania dużo szybciej (3,5 dnia szybciej) wracała do zdrowia 4 .
Badanie z 2016 roku dowiodło, że suplementacja wyciągiem z czosnku może poprawić funkcję komórek odpornościowych, co zmniejsza nasilenie objawów 5 .
Niektórzy naukowcy jednak sugerują, że nie ma wystarczająco wiele badań potwierdzających korzystne działanie czosnku na przeziębienie. Z przeglądu 6 badań tylko 1 było przedstawiało kliniczne dowody 6 , 7 , 8 .
Zobacz, jak temperatura wpływa na czosnek i imbir.
Miód
Miód ma wyjątkowy skład, zawiera około 200 związków, które wpływają korzystnie na organizm człowieka, szczególnie w okresie przeziębienia. Udowodnione jest, że miód ma właściwości antybakteryjne, antywirusowe, antygrzybiczne (szczególnie miód manuka) 9 , 10 .
Jest idealny na bolące gardło i kaszel, nawilża i koi gardło 11 , 12 .
Miód może złagodzić kaszel u dzieci, pomaga im lepiej spać w nocy. Udowodniono, że miód działa lepiej niż Difenhydramina (składnik syropu na kaszel), ale tak samo jak dekstrometofran 14 .
Wspomaga też układ odpornościowy 15 .
Ważne! Miód można podawać dzieciom, które mają powyżej jednego roku! Niska odporność i nie do końca rozwinięty układ pokarmowy powodują, że mogą się zarazić bakterią Clostridium botunilum, występującą w miodzie 16 .
Więcej o zanieczyszczeniach miodu.
Zielona herbata
Zielona herbata, bogata w przeciwutleniacze, polifenole oraz kofeinę, jest mało doceniana jako środek antywirusowy, a jest pomocna w przeziębieniach 17 , 18 .
W badaniu z 2005 roku katechiny (polifenole) zawarte w zielonej herbacie zahamowały rozwój wirusa grypy 19 , 20 .
W badaniu z 2016 roku sfermentowana zielona herbata pozytywnie wpłynęła u 60 kobiet na zimnie dłonie i stopy, tym samym rozgrzewa ciało 21 .
Udowodniono, że taniny zawarte w zielonej herbacie hamują rozwój grzybów, drożdży, bakterii i wirusów 22 .
Płukanie gardła i jamy ustnej zieloną herbatą 3 razy dziennie zapobiega zachorowaniu na grypę oraz ta czynność była skuteczniejsza niż próba kontrolna 23 , 24 .
Rosół
Rosół jest świetnym, rozgrzewającym napojem . Dodatkowo zawiera składniki, które mogą pomóc w przeziębieniu i grypie 25 .
Ponadto, gorący napój pomaga w zmniejszeniu wydzielania śluzu. Udowodniono, że szybciej oczyszcza nos, czyli zmniejsza katar 26 .
Podczas gorączki należy pić duże ilości wody, a zupa świetnie się nada, by uzupełnić płyny.
Rosół nie zawiera tylko wywaru z kurczaka, ale też wiele wartościowych warzyw, co czyni płyn bogaty w witaminy, minerały oraz białka, które wzmacniają organizm.
Badania z 2000 roku wykazały, że rosół ma właściwości przeciwzapalne 27 .
Poza tym, wywar z kości jest niezwykle cenny: zmniejsza prawdopodobieństwo zapalenia stawów i kości, zwiększa uczucie sytości 28 , 29 .
Witamina C
Witamina C jest często polecana w czasie zachorowań na grypę i przeziębienie. Jednak wyniki badań przynoszą różne wnioski.
Badanym podawano co najmniej 1 gram witaminy C na dobę, zmniejszyło to czas trwania objawów o 8% u dorosłych i 18% u dzieci 30 .
W kanadyjskim badaniu naukowcy zalecali suplementację witaminą C w celu zapobiegania przeziębieniom 31 .
Natomiast badanie z 2011 roku nie potwierdziło ochronnego działania, ani skróconego czasu trwania objawów przez witaminy C 32 , 33 .
Naturalne źródła: natka pietruszki, papryka, kiwi, cytrusy, pomidory, brokuły.
Zobacz, czy witamina C rzeczywiście pomaga w przeziębieniu i grypie.
Cynk
Badanie z 2012 roku, w którym wzięło udział 2121 osób wykazało, że cynk może skrócić czas trwania objawów przeziębienia 34 , 35 .
Inne badanie pokazuje, że istnieją umiarkowane dowody na temat stosowania cynku 36 .
Naukowcy sugerują, że tylko pastylki do ssania są prawdopodobnie skuteczne w celu zmniejszenia długości przeziębienia . Natomiast pigułki i spray nie przynosi oczekiwanych korzyści 37 .
Cynk można znaleźć naturalnej żywności, takiej jak: ostrygi, wołowina, fasola i płatki owsiane .
W leczeniu objawów przeziębienia zaleca się przyjmowanie 9-24 mg cynku w formie pastylek do ssania, co 2 godziny 38 .
Należy również poinformować pacjentów, aby unikać równoczesnego stosowania pastylek do ssania z cynkiem podczas przyjmowania chinolonów (substancje bakteriobójcze) lub antybiotyków tetracyklinowych (szeroko stosowane antybiotyki), ponieważ jony cynku mogą zakłócać wchłanianie tych antybiotyków 39 .
Co w badaniach jest wątpliwe lub nie przyniosło ulgi w przeziębieniu?
Jeżówka ( Echinacea )
Według niektórych naukowców jeżówka może zminimalizować występowanie przeziębienia 40 , 41 .
W innym badaniu leczenie suplementami zawierającymi tę roślinę, nie wykazywało większych różnic w porównaniu do próbki kontrolnej 42 .
Dodatkowo roślina spowodowała skutki uboczne lub alergie u niewielkiej grupy badanych osób 43 .
Jeżówka – roślina, jest dostępna w aptekach jako suplement. W przeglądzie badań opublikowanym w 2014 roku przeanalizowano 33 suplementy zawierających jeżówkę. Okazało się, że suplementy od 10% do 20% redukują możliwość zachorowania na przeziębienie. Natomiast podczas przeziębienia nie zauważono znacznych różnic po zastosowaniu jeżówki w porównaniu z placebo 44 .
Można rozważyć stosowanie żeń-szenia, ale potrzebnych jest więcej badań 45 .
Suplementacja witaminą D nie przyniosła ulgi w czasie trwania i objawach przeziębienia 46 .
Zamiast zakupu syropu na kaszel, zrób własną miksturę!
Ananas jest skuteczny na kaszel. W badaniu z 2016 roku okazało się, że mieszanka soku ananasowego z miodem, solą i pieprzem bardzo dobrze rozpuszczają śluz i łagodzą kaszel. Mieszkanka łagodzi kaszel 5 razy szybciej niż syrop na kaszel, oczywiście jeżeli jest spożywana kilka razy dzienne 47 , 48 .
Skład naturalnego syropu na kaszel:
• 1 szkl. świeżego soku ananasowego
• 1 cząstka imbiru
• 1 łyżka miodu
• ¼ szklanki świeżego soku z cytryny
• szczypta soli
• pół łyżeczki papryki ostrej
Zaleca się pić 1/4 szklanki 3 razy dziennie, aż do ustąpienia objawów 49 , 50 .
Podsumowanie według naukowców:
Najlepszym sposobem na zapobieganie przeziębienia są interwencje takie jak, np. mycie rąk i ewentualnie stosowanie suplementów cynku.
Tradycyjnym i dobrym sposobem leczenia jest stosowanie paracetamolu i niesteroidowych leków przeciwzapalnych (na ból i gorączkę) oraz ewentualnie leków przeciwzapalnych. Ibuprofen wydaje się być lepszy od paracetamolu w leczeniu gorączki u dzieci.
Najlepszym sposobem na wsparcie leczenia przeziębienia jest stosowanie doustnych suplementów cynku u dorosłych, a w przypadku kaszlu u dzieci podawać miód w wieku powyżej jednego roku 51 .